Tổng hợp tin nhân đạo, chữ thập đỏ, thắm tình người
Thứ 6, 13/12/2019, 07:02 AM

Vọng tiếng Chuông chùa Khánh Linh - Bắc Ninh

Từ bao đời nay, hình ảnh chiếc chuông đồng và chùa chiền luôn gắn liền với nhau, không thể tách rời. Có chùa tất có chuông, tiếng chuông đã trở thành hiệu lệnh cũng như làm thước đo thời gian để các tăng ni tuân thủ giờ giấc. Gạt bỏ đi những bon chen, giận hờn của cuộc sống, trong khung cảnh tĩnh mịch của chốn linh thiêng, tiếng chuông khiến cho tâm hồn mỗi chúng ta trở nên thanh tịnh hơn, nhẹ nhàng hơn. Không những vậy, chúng còn làm tăng thêm sự uy nghi cho một ngôi chùa.

Nhắc đến những đại hồng chuông cổ thì không thể không kể đến chuông chùa làng Phùng Xá, xã Bình Dương, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Quả chuông đồng lớn này ngự tại tòa Tam Bảo của chùa và được đúc vào năm 1839. Một điều đặc biệt là trên thân chuông còn khắc bài minh chữ Hán ghi chép về việc đúc chuông cùng với toàn bộ tên họ những người công đức và trong đó đứng đầu danh sách chính là đại gia đình Hoàng giáp Nguyễn Đăng Sở - người xã Hương Triện gồm: Chánh Tiến sĩ khoa Đinh Mùi (1787) làm quan tới chức Quốc tử giám Tư nghiệp chính nhậm quan cúng tiền 1 quan cùng các con cháu là Nguyễn Đăng Châu Cử nhân khoa Tân Tỵ giữ chức Huấn đạo huyện Nam Trân cúng tiền 3 quan và Nguyễn Đăng Lăng cúng tiền 3 quan. Chuông đúc hoàn thành vào ngày mùng 4, tháng 12 năm Minh Mệnh 20 (1839).

 

Chuông chùa làng Phùng Xá đúc năm 1839.

 

Chùa làng Phùng Xá hay còn gọi là Khánh Linh tự nằm trong cụm di tích lịch sử văn hóa đền Côn Nương - Chùa Khánh Linh, có niên đại khởi dựng dưới thời Lê -  Nguyễn. Năm 2012, chùa được đại trùng tu theo phong cách nghệ thuật kiến trúc truyền thống với mong muốn lưu giữ lại nét đẹp và bảo tồn lịch sử. Công trình kiến trúc chính gồm có tòa Tam bảo mặt bằng hình chữ Đinh và được xây dựng theo kiểu “tàu đạo lá mái” gồm Tiền đường 5 gian và 3 gian Thượng điện với mặt chính quay về hướng Tây Nam.

Hiện tại, chùa làng Phùng Xá còn bảo lưu được rất nhiều hệ thống di vật cổ như: 13 pho tượng Phật sơn son thếp vàng, 1 bức hoành phi “Khánh Linh tự”, câu đối, bát hương, … và trong đó giá trị nhất chính là quả đại hồng chung đúc dưới thời Nguyễn năm 1839.

Đai hồng chung có kích thước lớn, cao toàn bộ 98cm, riêng phần quai cao 22cm, đường kính miệng là 42cm và chu vi thân lên tới 115cm. Quai chuông là một đôi bồ lao đấu lưng vào nhau 4 chân ôm lấy thân chuông và đuôi hướng lên phía trên để đỡ quả hồ lô. Bồ lao có đầy đủ các bộ phận như: râu, tóc, sừng, vây, đao lửa, mũi to, miếng há rộng ngậm ngọc, thân và chân có vẩy. Vai chuông hơi vuông, thân phình, miệng loe rộng, gờ miệng giật cấp. Đặc biệt trên thân của chiếc chuông đồng chia làm tám ô gồm bốn ô trên khắc chữ Hán “Khánh Linh tự chung” và bốn ô dưới chạm nổi đề tài tứ quý “long, lân, quy, phụng”, ngăn cách giữa các ô là những đường chỉ nổi gồm năm đường ngang và năm đường dọc, đường ở giữa to hơn hai đường bên cạnh. Đối với vị trí đường gân ngang có bốn núm đánh đối xứng nhau hình tròn nổi cao với đường kính 12cm và mỗi núm đính là 30 hạt tròn.

Ngoài ra, 4 ô lớn phía trên thân chuông có khắc kín bài minh chữ Hán, tất cả khoảng hơn 1000 chữ, kiểu chữ chân phương còn rất rõ nét. Nội dung bài minh ghi khắc lý do đúc chuông cùng toàn bộ tên họ những người công đức tiền của dùng vào việc đúc chuông: “Tại xã Phùng Xá, huyện Gia Bình, phủ Thuận An, tỉnh Bắc Ninh gồm các vị: nhà sư trụ trì tự Phổ Tri, Hương lão Nguyễn Đình Quyền, Nguyễn Gia Truyền, Phùng Văn Đễ, Phùng Bá Đường, Trần Trọng Pháp cùng toàn xã trên dưới lớn nhỏ cùng hiệp lực với các vị Cử nhân Lê Đình Công người xã Gia Phú, Tú tài Nguyễn Đăng Kiêm người xã Hương Triện, Tú tài Nguyễn Thời Phẩm người xã Vạn Ty, Tú tài Lê Bá Tán người xã Bảo Triện cùng nhau tập hợp lại những người có tấm lòng thiện khắp thập phương mua đồng, thuê thợ đổ khuôn đúc chuông đến nay sự việc đã hoàn thành trọn vẹn. Bèn ghi khắc lại tên các vị hưng công hội chủ tùy duyên công đức...”. – trích phần đầu bài minh.

Chuông chùa làng Phùng Xá là một trong những cổ vật quan trọng đóng góp cho việc nghiên cứu, tìm hiểu về loại hình chuông đồng đúc vào đầu thời Nguyễn trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh - một trong những địa phương có mật độ phân bố chuông thời Nguyễn khá nhiều so với các tỉnh khác ở khu vực đồng bằng châu thổ Bắc Bộ.

Nguồn: NhanDao.org